Η συζήτηση για την απειλή που δημιουργούν οι τουρκικοί βαλλιστικοί και πύραυλοι cruise έναντι αεροπορικών βάσεων έχει συχνά εγκλωβιστεί σε έναν απλουστευτικό συλλογισμό: ένας πύραυλος με μεγάλη εμβέλεια θεωρείται αυτομάτως ικανός να «κλείσει» μια βάση. Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Η προσβολή μιας αεροπορικής εγκατάστασης δεν ισοδυναμεί κατ’ ανάγκην με καταστροφή της, ενώ η προσωρινή παρεμπόδιση πτήσεων εξαρτάται από ένα πλέγμα τεχνικών, επιχειρησιακών και οργανωτικών παραγόντων.
Η παλαιότερη ανάλυση που επανέρχεται στη δημόσια συζήτηση θέτει σωστά το κεντρικό ερώτημα: μπορεί ένα αρχικό πυραυλικό πλήγμα να περιορίσει τη διαθεσιμότητα της Πολεμικής Αεροπορίας σε κρίσιμες ώρες μιας σύγκρουσης; Όμως οι αριθμητικές εκτιμήσεις που είχαν διατυπωθεί τότε —για απαιτούμενα πλήγματα, πιθανότητες επιτυχίας και διάρκεια αχρήστευσης διαδρόμων— πρέπει να διαβαστούν ως θεωρητικό μοντέλο και όχι ως επιβεβαιωμένο επιχειρησιακό δεδομένο.
Δείτε τη σχετική ανάλυσή μας
Ο BORA και το ζήτημα της ακρίβειας
Ο BORA της Roketsan είναι τακτικός βαλλιστικός πύραυλος επιφανείας-επιφανείας. Η κατασκευάστρια εταιρεία αναφέρει εμβέλεια 80 έως 280 χιλιομέτρων και πολεμική κεφαλή περίπου 470 κιλών. Στην επίσημη παρουσίασή της περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, ραντάρ, αντιαεροπορικά συστήματα, εγκαταστάσεις διοίκησης και στόχους υψηλής προτεραιότητας στο πιθανό πεδίο χρήσης του όπλου.
Η καθοριστική παράμετρος, ωστόσο, δεν είναι μόνον η ισχύς της κεφαλής αλλά η πραγματική ακρίβεια υπό συνθήκες πολέμου. Η Roketsan δηλώνει κυκλικό πιθανό σφάλμα έως 10 μέτρα με συνδυασμό δορυφορικής υποβοήθησης και αδρανειακής ναυτιλίας, ενώ μόνο με INS αναφέρει έως 100 μέτρα. Συνεπώς, η συχνά αναφερόμενη τιμή των 50 μέτρων δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως σταθερή και επίσημη προδιαγραφή του BORA.
Ακόμη όμως και μια δηλωμένη εργοστασιακή επίδοση δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε βέβαιο επιχειρησιακό αποτέλεσμα. Η αξιοπιστία δορυφορικής ναυτιλίας, οι ηλεκτρονικές παρεμβολές, η ποιότητα στοχοποίησης, η επιβίωση των εκτοξευτών, οι πληροφορίες πραγματικού χρόνου και η αποτελεσματικότητα της αεράμυνας είναι μεταβλητές που μπορούν να διαφοροποιήσουν ουσιωδώς το τελικό αποτέλεσμα.
Γιατί οι πύραυλοι cruise αποτελούν διαφορετική κατηγορία
Ο αεροεκτοξευόμενος SOM έχει διαφορετική επιχειρησιακή λογική. Πρόκειται για πύραυλο cruise που προορίζεται για σταθερούς χερσαίους και θαλάσσιους στόχους, με επίσημα δηλωμένη εμβέλεια 250 χιλιομέτρων. Οι επίσημες αναφορές συνδέουν το σύστημα με μαχητικά F-4 και F-16, ενώ το ευρύτερο υλικό της τουρκικής βιομηχανίας κάνει λόγο για δυνατότητα αξιοποίησης και από UAV. Δεν προκύπτει, πάντως, επαρκής δημόσια τεκμηρίωση για επιχειρησιακή ενσωμάτωση SOM σε AKINCI.
Το κρίσιμο πλεονέκτημα των πυραύλων cruise είναι ο συνδυασμός προφίλ πτήσης, ευελιξίας και συστημάτων τερματικής καθοδήγησης. Η τουρκική πλευρά προβάλλει για τον SOM υψηλή ακρίβεια, αυτόματη αναγνώριση στόχου και αισθητήρα υπέρυθρης απεικόνισης. Δεν δημοσιεύει όμως επίσημο CEP πέντε μέτρων· άρα η συγκεκριμένη τιμή, που χρησιμοποιείται σε ορισμένες αναλύσεις, δεν πρέπει να εμφανίζεται ως επιβεβαιωμένο τεχνικό χαρακτηριστικό.
Αυτό δεν μειώνει τη σημασία της απειλής. Αντιθέτως, δείχνει ότι η αξιολόγηση πρέπει να μετατοπίζεται από μεμονωμένες αριθμητικές παραδοχές προς την ικανότητα μιας δύναμης να εκτοξεύει συγχρονισμένα όπλα ακριβείας, να κορέσει αισθητήρες και αναχαιτιστικά μέσα και να επαναλάβει την προσβολή μετά από επισκευές ή μεταστάθμευση αεροσκαφών.
Η ανθεκτικότητα της βάσης είναι μέρος της αποτροπής
Μια αεροπορική βάση είναι ένα σύνθετο σύστημα και όχι απλώς ένας διάδρομος. Περιλαμβάνει υποδομές διοίκησης, καύσιμα, πυρομαχικά, επικοινωνίες, ραντάρ, τεχνική υποστήριξη, προστατευμένους χώρους και δυνατότητες διασποράς. Η επιχειρησιακή της ανθεκτικότητα εξαρτάται από την έγκαιρη προειδοποίηση, την παθητική προστασία, τη διασπορά μέσων, τις διαδικασίες επιβίωσης και τη δυνατότητα ταχείας αποκατάστασης ζημιών.
Δείτε ακόμη μία σχετική ανάλυση από το κανάλι
Για τον λόγο αυτό, η υπόθεση ότι ένας συγκεκριμένος αριθμός πυραύλων θα εξασφάλιζε καθήλωση αεροπορίας για προκαθορισμένο αριθμό ωρών είναι υπεραπλούστευση. Η διάρκεια διακοπής λειτουργίας δεν εξαρτάται μόνο από το αν ένα πλήγμα θα βρει τον διάδρομο. Εξαρτάται από το είδος και το βάθος της βλάβης, τις διαθέσιμες εναλλακτικές επιφάνειες κίνησης, τα συνεργεία αποκατάστασης, την εχθρική δυνατότητα επαναπροσβολής και, πρωτίστως, από τη διατήρηση ή μη της τοπικής αεράμυνας.
Η αντιπυραυλική άμυνα, συνεπώς, δεν είναι η μοναδική απάντηση, αλλά αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα μιας πολυεπίπεδης αρχιτεκτονικής. Η σύνδεση αισθητήρων, μαχητικών σε επιφυλακή, συστημάτων αεράμυνας και μέσων ηλεκτρονικού πολέμου καθορίζει την πιθανότητα αναχαίτισης. Εξίσου σημαντική είναι η ενεργητική αποτροπή: η ικανότητα μιας χώρας να απειλεί αξιόπιστα κρίσιμες εχθρικές στρατιωτικές υποδομές, αυξάνοντας το κόστος ενός πρώτου πλήγματος.
Αμοιβαία ευπάθεια και πλήγματα ακριβείας
Στο πλαίσιο αυτό, το ισραηλινό LORA συχνά αναφέρεται ως παράδειγμα συστήματος ακριβείας μεγάλης εμβέλειας. Η IAI ανακοινώνει εμβέλεια 90 έως 430 χιλιομέτρων, καθοδήγηση GPS/INS και CEP 10 μέτρων, ενώ το παρουσιάζει ως όπλο κατά υποδομών, αεροπορικών βάσεων και οχυρωμένων στόχων. Η αναφορά αυτή δεν συνιστά ένδειξη ελληνικής προμήθειας: δεν υπάρχει δημόσια επιβεβαιωμένη ελληνική σύμβαση ή απόφαση για LORA, ούτε για τις «δύο μοίρες» που είχαν προταθεί σε παλαιότερα σενάρια.
Η ουσία δεν βρίσκεται σε ένα συγκεκριμένο οπλικό σύστημα. Βρίσκεται στη διαμόρφωση αξιόπιστης αμοιβαίας ευπάθειας. Πύραυλοι ακριβείας, αεροπορικά όπλα stand-off, μη επανδρωμένα συστήματα, στοχοποίηση και επιβίωση δυνάμεων πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ενιαίο σύνολο. Η διεθνής τάση επιβεβαιώνει τη σημασία αυτής της κατηγορίας: το αμερικανικό Precision Strike Missile, για HIMARS και M270A2, έχει ήδη περάσει το ορόσημο Milestone C και δεν είναι πλέον απλώς ένα μακρινό μελλοντικό πρόγραμμα. Η Lockheed Martin αναφέρει εμβέλεια άνω των 400 χιλιομέτρων και έως 499+ χιλιόμετρα για τη βασική διαμόρφωση. Σχετική είναι και η συζήτηση για νέα βαλλιστικά προγράμματα, όπως ο FP-7 που ανακοινώθηκε από την Ουκρανία.
Το βασικό συμπέρασμα είναι σαφές: ούτε η εμβέλεια ούτε ένα θεωρητικό CEP αρκούν για να προδικάσουν την έκβαση μιας επιχείρησης κατά αεροπορικών βάσεων. Η αποτροπή κρίνεται από τον συνδυασμό επιβιωσιμότητας, αεράμυνας, διασποράς, επισκευών, πληροφοριακής υπεροχής και αξιόπιστης δυνατότητας ανταπόδοσης. Αυτή είναι η διάσταση που οφείλει να καθοδηγεί τον αμυντικό σχεδιασμό στο Αιγαίο.
Featured image: Εικόνα δημιουργημένη με ΤΝ για εικονογραφικούς σκοπούς.
Discover more from
Subscribe to get the latest posts sent to your email.