Ιταλία: αίτημα €8 δισ. από το SAFE, με μικρότερη φιλοδοξία για τον επανεξοπλισμό

Η Ιταλία φέρεται να υπέβαλε αίτημα ύψους €8 δισ. στον ευρωπαϊκό μηχανισμό SAFE για τη χρηματοδότηση αμυντικών προμηθειών. Η πληροφορία, που μεταδόθηκε στις 26 Αυγούστου από πηγή με γνώση των συνομιλιών Ρώμης–Βρυξελλών, δεν ισοδυναμεί ακόμη με οριστική συμφωνία δανειοδότησης ή με εκταμίευση κεφαλαίων.

Το ποσό είναι αισθητά χαμηλότερο από τα €14,9 δισ. που είχαν αναφερθεί ως το ανώτατο διαθέσιμο όριο για την Ιταλία στο πλαίσιο του SAFE. Η διαφορά έχει πολιτική αλλά και επιχειρησιακή βαρύτητα: δείχνει ότι η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι επιλέγει, τουλάχιστον προσωρινά, μια πιο περιορισμένη αξιοποίηση του ευρωπαϊκού εργαλείου, αντί μιας πλήρους χρηματοδοτικής δέσμευσης για μεγάλης κλίμακας επανεξοπλισμό.

Τι είναι ο μηχανισμός SAFE

Το SAFE αποτελεί ευρωπαϊκό μηχανισμό δανείων για την άμυνα, με συνολικό διαθέσιμο πλαίσιο έως €150 δισ. και ορίζοντα χρηματοδότησης έως το τέλος του 2030. Δεν πρόκειται για επιχορηγήσεις, αλλά για δανειακή στήριξη με ευνοϊκότερους όρους από εκείνους που ενδέχεται να εξασφαλίζουν μεμονωμένα ορισμένα κράτη στις αγορές.

Η λογική του μηχανισμού είναι διττή: να επιταχύνει την αναπλήρωση κρίσιμων αποθεμάτων και την ενίσχυση της στρατιωτικής ετοιμότητας στην Ευρώπη, ενώ παράλληλα να ενθαρρύνει κοινές προμήθειες και μεγαλύτερη διασύνδεση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας. Για χώρες με υψηλό δημόσιο χρέος, όπως η Ιταλία, η πρόσβαση σε τέτοια χρηματοδότηση έχει ιδιαίτερη σημασία.

Σύνδεση με τα προγράμματα Lynx και Panther

Η ιταλική συζήτηση για το SAFE συνδέεται με το ευρύτερο πρόγραμμα ανανέωσης των χερσαίων δυνάμεων. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται 1.050 οχήματα βασισμένα στην πλατφόρμα KF41 Lynx για το πρόγραμμα A2CS, καθώς και 132 άρματα μάχης βασισμένα στο Panther KF51. Επιπλέον προβλέπονται 140 παράγωγες πλατφόρμες υποστήριξης, όπως οχήματα ανάκτησης, γεφυροφόρα και μηχανικού.

Η συχνά αναφερόμενη διατύπωση περί «272 αρμάτων Panther» δεν είναι ακριβής: ο αριθμός 272 αφορά το άθροισμα των 132 αρμάτων και των 140 οχημάτων υποστήριξης. Η ανάπτυξη και παραγωγή συνδέεται με την κοινοπραξία Leonardo Rheinmetall Military Vehicles, στην οποία οι δύο εταιρείες συμμετέχουν ισομερώς.

Η συνολική αξία του ευρύτερου προγράμματος έχει εκτιμηθεί περίπου στα €23 δισ. Ωστόσο, ο Ιταλός υπουργός Άμυνας Γκουίντο Κροζέτο είχε αναφερθεί τον Ιούλιο σε στόχο μείωσης του κόστους κατά 18% και σε επανεξέταση του χρονοδιαγράμματος. Δεν έχει διευκρινισθεί δημοσίως εάν αυτό θα οδηγήσει σε μεταβολή των ποσοτήτων ή κυρίως σε ανακατανομή δαπανών και παραδόσεων.

Δημοσιονομία, πολιτική και νέα μαθήματα από την Ουκρανία

Η περιορισμένη προσφυγή στο SAFE αντανακλά τις πιέσεις που δέχεται η ιταλική κυβέρνηση: ανάγκες κοινωνικής πολιτικής, δημοσιονομικοί περιορισμοί και επιφυλάξεις στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό απέναντι σε μία ταχεία αύξηση των αμυντικών δαπανών. Με τις επόμενες βουλευτικές εκλογές να αναμένονται εντός του 2027, η ισορροπία μεταξύ στρατιωτικής ισχύος και δημοσιονομικής πειθαρχίας αποκτά πρόσθετη πολιτική ευαισθησία.

Παράλληλα, η Ρώμη φαίνεται να επανεξετάζει την κατανομή των επενδύσεων. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει καταδείξει την αυξανόμενη αποτελεσματικότητα μη επανδρωμένων συστημάτων, περιφερόμενων πυρομαχικών και δικτυοκεντρικών αισθητήρων απέναντι σε ακριβές συμβατικές πλατφόρμες. Αυτό δεν ακυρώνει την ανάγκη για σύγχρονα άρματα και τεθωρακισμένα, αλλά ενισχύει το επιχείρημα ότι αυτά πρέπει να εντάσσονται σε πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική με αντιαεροπορική άμυνα μικρού βεληνεκούς, ηλεκτρονικό πόλεμο, αντι-drone μέσα και οργανικά UAV.

Η Μελόνι είχε δηλώσει τον Ιούνιο ότι η Ιταλία θα προσέλθει στις συζητήσεις του ΝΑΤΟ με δαπάνες 2,8% του ΑΕΠ για «άμυνα και ασφάλεια». Η συγκεκριμένη μέτρηση, όμως, περιλαμβάνει σε μεγάλο βαθμό δαπάνες εσωτερικής ασφάλειας και δεν πρέπει να ταυτίζεται αυτομάτως με καθαρή στρατιωτική δαπάνη.

Επομένως, το αίτημα των €8 δισ. δεν συνιστά εγκατάλειψη του ιταλικού εκσυγχρονισμού. Συνιστά μάλλον μια πιο προσεκτική φάση υλοποίησης, στην οποία η Ρώμη επιχειρεί να διατηρήσει τον βιομηχανικό και στρατιωτικό της σχεδιασμό χωρίς να αναλάβει, σε αυτή τη συγκυρία, το μέγιστο δυνατό ευρωπαϊκό δανειακό βάρος.

Πηγή: www.defensenews.com