Γράφει η Φανούλα Αργυρού*
« Μαθήματα Ιστορίας – πυρήνας πολιτισμών και μάθησης
Τα έθνη γράφουν τις αυτοβιογραφίες τους σε τρεις τόμους: το βιβλίο των πράξεων τους, το βιβλίο των λόγων τους και το βιβλίο της τέχνης τους. Κανένα από αυτά δεν μπορεί να γίνει κατανοητό χωρίς να διαβαστούν τα άλλα δύο… Γιατί μια ανθρώπινη ζωή δεν είναι καλύτερη από αυτή ενός κατώτερου ζώου, εκτός κι αν υφαίνεται στη ζωή των προγόνων του από την ιστορία… Η ιστορία είναι κάτι περισσότερο από ένα εργαλείο… είναι ένα θέμα που μας καθορίζει όλους…»
“History Lessons – Civilisation’s core and the core curriculum
…Nations write their autobiographies in three volumes: the book of their deeds, the book of their words and the book of their art. None of them can be understood without reading the other two… For a human life is no better than that of a lesser animal unless it is woven into the life of its ancestors by the record of history…History is more than a tool…it is a subject that defines us all…”
«Times» Λονδίνου 23.11.1998
Δυστυχώς στην Ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας υπάρχουν πολλά κενά στα δύο πρώτα «βιβλία». Ακόμα επικρατεί από κάποιους η προσπάθεια φίμωσης, σπίλωσης για συγκάλυψη μοιραίων λαθών και ψευδαισθήσεων, από εκείνους που πρωτοστάτησαν σ΄αυτά, ως αποτέλεσμα να έχουμε εδώ και 50 χρόνια μια ημι-κατεχόμενη πατρίδα στα πρόθυρα πλήρους τουρκοποίησης. Γράφεται ότι ενόσω θυσιάζονταν οι αγωνιστές της ΕΟΚΑ το 1958, το 1959 αποδεχτήκαμε τη Ζυρίχη με τα τραγικά αποτελέσματα. Αποφεύγεται το ΓΙΑΤΙ, τι μεσολάβησε μεταξύ 1958-1959. Θα ξεκινήσω από το ΠΩΣ γιατί αυτό ξεκίνησε πολύ πιο πριν. Επειδή το «ψάρι βρωμάει από το κεφάλι». Τα υπόλοιπα ήταν προδιαγραμμένα πλέον…
Αυτού λεχθέντος δεν δικαιολογούνται και όσοι ακολούθησαν τον Αρχ. Μακάριο και τα λάθη του μέχρι σήμερα. Ούτε βέβαια οι αρχιτέκτονες της καταστροφής της πατρίδας μας Βρετανοί και Τούρκοι. Η ιστορία πρέπει να λέγεται, να γράφεται και να διδάσκεται σωστά. Και οι Βρετανοί μας αποκάλυψαν προ καιρού τόσο τις δικές των εγκληματικές ενέργειες όσο και τις ασυγχώρητες και άνευ λαϊκή εντολή υποχωρήσεις δικών μας, ξεκινώντας από τον Αρχ. Μακάριο, τον οποίο είχαν επιτήδεια εγκλωβίσει στο δίκτυ των ενεργειών τους αφού τον επέλεξαν ως πιο ευέλικτο γι΄αυτούς ως ηγέτη της Ε/κ πλευράς απορρίπτοντας τον Γρίβα…
1 Απριλίου 1955 ξεκινά ο αγώνας της ΕΟΚΑ για Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Με πολιτικό αρχηγό τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο και στρατιωτικό τον Στρατηγό Γρίβα Διγενή.
Επισημαίνω κάποιες εξάρσεις του Αρχ. Μακαρίου υπέρ της Ένωσης αφενός και το πως οι νέοι της Κύπρου επιστρατεύθηκαν αφετέρου. Θυσιάζοντας τις ζωές τους πριν καλά καλά τις γνωρίσουν, για ένα σκοπό, που εγκατέλειψε πρώτος ο ίδιος που τους παρότρυνε, (Μακάριος). Φοβερίζοντας τους μάλιστα ότι θα αμαύρωναν όσους εγκατέλειπαν τον στόχο της ΄Ενωσης ως προδότες και δεν θα μπορούσε να τους προστατεύσει από την οργή του λαού.
24 Ιουνίου 1951 στο χωριό Λύση. «Θέλουμε ΄Ενωση. Ποτέ δεν θα κατεβάσουμε τη σημαία της Ένωσης. Θα συνεχίσουμε τον αγώνα αγονάτιστοι».
30 Ιανουαρίου 1952, Λευκωσία. «Ήδη καλά οργανωμένοι σε όλο το νησί, οι νέοι μας θα δώσουν νέα υποστήριξη στην Ένωση. Αφήστε τους νέους της Κύπρου να κρατήσουν ψηλά το επίπεδο του αγώνα… Θα ξανακτυπήσουμε τη πόρτα των κυβερνώντων. Αν δεν την ανοίξουν, θα ξανακτυπήσουμε και πάλι μέχρι να σπάσει και να ανοίξει».
10 Ιανουαρίου 1955, Καθεδρικός Ναός Αγίου Ιωάννη Λευκωσία. « Δεν θα συμβιβαστούμε με τον δυνάστη. Δεν θα συνεργαστούμε κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες μαζί του. Θα συνεχίσουμε τον αδυσώπητο αγώνα μας μέχρι τέλους, απορρίπτοντας συνταγματικές παγίδες».
16 Ιανουαρίου 1955 Εκκλησία Φανερωμένης, Λευκωσία. « Το ξεκαθαρίζουμε για ακόμα μια φορά ότι θα απορρίψουμε το σύνταγμα και κάθε συνεργασία με την κυβέρνηση και ότι θα θεωρούμε ως εχθρούς του εθνικού μας στόχου εκείνους που θα ενδώσουν στις συνταγματικές πιέσεις της κυβέρνησης. Θα αποκαλέσουμε τέτοια πρόσωπα ως προδότες και δεν θα μπορούμε να τους προστατεύσουμε από την οργή του λαού και τη ντροπή».
Εν τω μεταξύ στο Λονδίνο, 21 Ιουνίου 1955, οι Βρετανοί ενημέρωσαν τους Τούρκους να μην ανησυχούν και τα σχέδιά τους θα έφερναν τους Τούρκους της Κύπρου επί ίσοις όροις (equal footing) με τους Έλληνες. Γι’ αυτό σχεδιάστηκε εξάλλου η επαναφορά της Τουρκίας ως ενδιαφερόμενου μέρους με την Τριμερή που ακολούθησε τον Αύγουστο του 1955 από τον Sir Ivone Kirkpatrick …
Δηλώσεις αδυναμίας και υπονόμευσης του αγώνα από τον Μακάριο
Στις 27 Ιουνίου 1955 ο Αγγλικανός Αρχιδιάκονος Goldie επισκέφθηκε τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο. Η συνάντηση εκείνη αποκάλυψε τις αδυναμίες του Μακαρίου και την αμφίβολη υποστήριξή του προς τον σκοπό της Ένωσης.
Στο βιβλίο του « Britain and the Revolt in Cyprus 1954-1959» ο Βρετανός καθηγητής Robert Holland έγραψε: «Η πρώτη ένδειξη ότι η θέση του Μακαρίου δεν ήταν και τόσο αδιάλλακτη, φάνηκε κατά την συνάντησή του με τον Αγγλικανό Αρχιδιάκονο λίγες μέρες πριν την επίσκεψη του υπουργού Αποικιών Lennoxd-Boyd, όταν του είπε ότι κατανοούσε πλήρως το πόσο στείρο είχε καταντήσει το σύνθημα ‘ Ένωσης και μόνον Ένωσης’… Εξηγώντας στον Αρχιδιάκονο τις δυσκολίες που αντιμετώπιζε, του είπε και κάτι άλλο: Ότι δεν μπορούσε ανοικτά να αποκηρύξει τη βία της ΕΟΚΑ δίχως να θέσει τη ζωή του σε κίνδυνο. Αργότερα, ο Μακάριος σε διάφορες περιπτώσεις θα αναφερόταν για αυτές τις δυσκολίες, σε συνομιλίες του με άλλους διαπραγματευτές», έγραψε ο Βρετανός καθηγητής. (Ο υπουργός έφθασε στην Κύπρο στις 9 Ιουλίου 1955).
Αυτά όλα τόσο νωρίς μετά την έναρξη του αγώνα της ΕΟΚΑ για Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, φανέρωσαν την αδυναμία του ως πολιτικού (που δεν ήταν), ένδειξη προσωπικής δειλίας και απόγνωσης για έναν αγώνα που ξεκίνησε δίχως σοβαρή προετοιμασία και μελέτη της βρετανικής πολιτικής.
Η απαρχή μιας επικίνδυνης και επιπόλαιης πλέον διαχείρισης του Κυπριακού μέχρι το τέλος της ζωής του…
9 Ιουλίου 1955 – Συνάντηση στο ξενοδοχείο Λήδρα Πάλας, Αρχιεπισκόπου Μακαρίου με τον υπουργό Αποικιών Lennox-Boyd, ο οποίος συνοδευόταν από τον αξιωματούχο του Γραφείου Αποικιών Sir John Martin και τον κυβερνήτη Sir Robert Armitage. Παρευρέθηκαν ο Νίκος Κρανιδιώτης, Γραμματέας του Εθναρχικού Γραφείου και ο Πασχάλης Πασχαλίδης Γραμματέας του Αρχιεπισκόπου.
Ο υπουργός ανέφερε ότι υπήρχε και τουρκικό ενδιαφέρον για την Κύπρο και ότι δεν μπορούσε να αγνοηθεί το γεγονός ότι ιστορικά, ήταν από τους Τούρκους που η Βρετανία πήρε τη διοίκηση της νήσου. Ο Αρχιεπίσκοπος χαρακτήρισε ως ‘crooked approach’(διεφθαρμένη προσέγγιση) την ετοιμασία της Τριμερούς Διάσκεψης και ότι τα αποτελέσματά της δεν θα ήταν δεσμευτικά για τους Κύπριους (ψευδαίσθηση Μακαρίου).
Αρχιεπίσκοπος Μακάριος και
Υπ. Αποικιών Lennox-Boyd
Δεν μπορούσε να καταδικάσει τη βία (είπε) γιατί θα ερχόταν σε αντιπαράθεση με το λαό. Θα έχανε την υποστήριξη του λαού του αν διαμαρτυρόταν και ότι έπαιρνε μέτρα και για την προσωπική του προστασία. Ο Μακάριος ρώτησε κατά πόσον, αν με το Σύνταγμα οι Τούρκοι έπαιρναν αντιπροσώπευση βάση της αριθμητικής τους αναλογίας, θα ικανοποιούνταν, ο υπουργός Αποικιών απάντησε ότι έπρεπε να πάρουν εγγυημένη αντιπροσώπευση, ενώ ο κυβερνήτης Sir Robert Armitage πρόσθεσε πως με το Σύνταγμα η μία κοινότητα δεν θα αναμειγνυόταν στα εσωτερικά θέματα της άλλης. Σύμφωνα με τα πρακτικά της συνάντησης θα πρέπει να συζητήθηκε και το θέμα των βρετανικών βάσεων και ο Μακάριος να είπε ότι οι Κύπριοι θα έβλεπαν με δυσαρέσκεια τις βάσεις ενόσω τα συνταγματικά τους αιτήματα παρέμεναν ανεκπλήρωτα (ψευδαίσθηση Μακαρίου τελικά ο ίδιος τις διαπραγματεύθηκε).
Ταυτόχρονα με την Τριμερής – Προσχεδιασμένη η εξορία ως διέξοδος
Η αποτυχία των συνομιλιών για λύση τέλος του 1955 με τον Σερ Χιού Φούτ που αντικατέστησε τον προκάτοχό του, δεν υπήρξαν ‘χαμένη ευκαιρία’ όπως τις αποκάλεσαν κάποιοι. Στην ουσία η εξορία του Μακαρίου (9.3.1956) ετοιμάστηκε ως μια διέξοδος γι΄αυτόν για να μπορέσει αργότερα να κάνει τις υποχωρήσεις που έκανε. Η εξορία τον έβγαλε από τα αδιέξοδά του… Εξού και η προετοιμασία ξεκίνησε αμέσως μετά την επιστροφή του υπουργού Αποικιών από τη Λευκωσία με επαφές με τον κυβερνήτη των Σεϋχελλών τέλος Αυγούστου 1955 ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ με την Τριμερή, που έφερε την Τουρκία πίσω ως ενδιαφερόμενο μέρος στο Κυπριακό!…
Στις 27 Οκτωβρίου 1955 ο Εργατικός Βρετανός βουλευτής Reginald Paget επισκέφθηκε την Κύπρο και μεταξύ άλλων προσωπικοτήτων είχε συνάντηση και με τον Αρχ. Μακάριο. Σε λεπτομερή, άκρως μυστική έκθεσή του για το τι άκουσε και είδε στο νησί, έγραψε : « Ο Μακάριος μας έδωσε την εντύπωση φοβισμένου ανθρώπου. Από δεξιά και αριστερά περιβάλλεται από εξτρεμιστές… Κατά τη γνώμη μας θέλει ειρήνη και στην πραγματικότητα είναι ικανοποιημένος με το στάτους κβο. Όμως, χρειάζεται κάποιας μορφής δικαιολογία για να καλύψει την οπισθοχώρησή του και αυτή για να του είναι χρήσιμη πρέπει να περιλαμβάνει τη λέξη «αυτοδιάθεση». Αν μπορεί να έχει αυτό, δεν τον ενδιαφέρει σε πόσο καιρό θα επιτευχθεί και συγκεκριμένα δεν χρειάζεται ούτε μορατόριουμ χρόνου… Η ελληνική εμπορική κοινότητα συμμερίζεται τον συναισθηματισμό των συμπατριωτών της (για ένωση) με την προϋπόθεση ότι δεν θα συμβεί ποτέ. Δεν θέλουν να περάσουν από τη στερλίνα στη δραχμή…»
«Σεϋχέλλες 1956-57: Αρχή ωδίνων για την Κύπρο»
Την εγκατάλειψη της Ένωσης από τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο επιβεβαιώνει και το βιβλίο του δημοσιογράφου Νίκου Παπαναστασίου, «Σεϋχέλλες 1956-57: Αρχή ωδίνων για την Κύπρο – Τα πριν και κατά την εξορία των «4» με την πένα του Πολύκαρπου Ιωαννίδη» Λευκωσία 2014. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί πρωτογενές υλικό από τα άρθρα του Πολύκαρπου Ιωαννίδη (αλλά και ορισμένα βρετανικά) ενός εκ των τεσσάρων εξόριστων στις Σεϋχέλλες από τους Βρετανούς και τη γνώση του για τις θέσεις του Αρχ. Μακαρίου έναντι της Ένωσης.
Στις 8 Ιανουαρίου 1958 το Φόρειν ΄Οφις ενημερώνει τον Αμερικανό υπ. Εξωτερικών, Foster Dulles, ότι δεν μπορούσαν να εγκαταλείψουν τις διαβεβαιώσεις που έδωσαν στους Τούρκους με τη δήλωση της 19ης Δεκεμβρίου 1956 (για ξεχωριστή αυτοδιάθεση των Τ/κ μη αποκλείοντας την διχοτόμηση).
Το ξεκίνημα των υποχωρήσεων – Ενός κακού μύρια έπονται…
Στις 23 Ιουνίου 1958 ο εθναρχικός σύμβουλος Ζήνων Ρωσσίδης, μετέφερε στον βρετανό πρέσβη στην Αθήνα Sir Roger Allen μήνυμα από το Μακάριο ότι θα μπορούσαν να ξεκινήσουν συνομιλίες για ένα νέο Σύνταγμα, παραμερίζοντας την αυτοδιάθεση (Ένωση).
(Είχε προηγηθεί σύσκεψη στην Αθήνα των δημάρχων της Κύπρου και των εθναρχικών συμβούλων με τον Αρχ. Μακάριο. Εκείνο που δεν ξεκαθαρίζεται είναι το κατά πόσον και οι εθναρχικοί σύμβουλοι και οι δήμαρχοι είχαν συμφωνήσει).
Ο Μακάριος είχε εγκαταλείψει την ‘Ενωση πριν την συνάντησή του με την απεσταλμένη Μπάρμπαρα Κάσλ στις 22 Σεπτεμβρίου 1958 στο πολυτελές ξενοδοχείο Μεγάλη Βρετανία στην Αθήνα…
Τον ίδιο μήνα που ο Μακάριος έστειλε τον Ζ. Ρωσσίδη στον Βρετανό πρέσβη, ο Σερ Χιου Φούτ υποσχόταν στους Τουρκοκύπριους ξεχωριστή αυτονομία …
H επιστολή Μακαρίου
Στις 27 Σεπτεμβρίου 1958 η ενυπόγραφη πλέον εγκατάλειψη της Ένωσης από τον Μακάριο που παρέδωσε στον Βρετανό πρέσβη στην Αθήνα:
«Στις 22 Σεπτεμβρίου σε συνάντηση που είχα με την κα Barbara Castle , είπα ότι ο λαός της Κύπρου θα δεχθεί ως λύση για το Κυπριακό πρόβλημα, ένα σύνταγμα για αυτό-κυβέρνηση για ένα χρονικό διάστημα, μετά το οποίο θα δοθεί στο νησί το στάτους της ανεξαρτησίας. Αυτό το στάτους της ανεξαρτησίας θα είναι κάτω από την εγγύηση των Ηνωμένων Εθνών και δεν θα μπορεί να αλλάξει δίχως την έγκριση του ΟΗΕ. Επιθυμώ τώρα και επισήμως, να μεταβιβάσω αυτές τις προτάσεις στην κυβέρνηση της Αυτού Μεγαλειότητας».
Αθήνα 27 Σεπτεμβρίου 1958.
Πότε ρώτησε το λαό, τους αγωνιστές που θυσιάζονταν ;
Αυτή ήταν η μονομερής και δίχως την έγκριση του λαού, επίσημη ενυπόγραφη εγκατάλειψη της Ένωσης, από τον ίδιο τον πολιτικό ηγέτη της ΕΟΚΑ 1955-59 για ΄Ενωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Ένας αιματηρός αγώνας θυσιάστηκε με τόσα πολλά παλληκάρια στη βρετανική αγχόνη, τραγουδώντας τον Εθνικό Ελληνικό Ύμνο για Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, όμως δεν πρόδωσαν…
4 Οκτωβρίου 1958. Ο Βρετανός πρέσβης στην Αθήνα τηλεγράφησε στο Λονδίνο:
« Αν δεν μπορούμε να πούμε ότι δεν στοχεύουμε το σχέδιο μας από μόνο του να οδηγήσει στη διχοτόμηση, είναι λογικό να υποθέσει ένας ότι αυτό είναι γιατί πιστεύουμε ότι εκ της φύσεώς του θα δημιουργήσει τις συνθήκες που θα οδηγήσουν στη διχοτόμηση. Αυτό βέβαια, είναι που πιστεύουν και οι Έλληνες…»
Τέλος Α’ μέρους, συνεχίζεται. (Πηγές Βρετανικό Εθνικό Αρχείο, βιβλία Φ.Α. « Διζωνική vs Δημοκρατία 1955-2019» «Από την Ένωση στη Κατοχή»1995)
ΠΗΓΗ:ΣΗΜΕΡΙΝΗ 22/9/2024
ΜΕΡΟΣ Β’
Αμέσως μετά την μεταστροφή του από την Ένωση στην Ανεξαρτησία, ο Μακάριος άρχισε εμπαιγμούς και αλλοπρόσαλλες δηλώσεις. Να κατηγορεί τους Βρετανούς και να επικαλείται ο ίδιος δημαγωγικά την ΄Ενωση. Μια καταστροφική ‘πολιτική’ που επικράτησε μέχρι τον θάνατό του. Δηλαδή δέχομαι σήμερα αυτά με την προϋπόθεση ότι θα τα … τροποποιήσω αργότερα! Αγνοώντας τη σοβαρότητα πράξεων και δηλώσεων…
Ο ΟΡΚΟΣ ΤΗΣ ΦΑΝΕΡΩΜΕΝΗΣ
Η Εκκλησία Φανερωμένης Λευκωσία
Προτού προχωρήσω και για όσα έγραψα στο Μέρος Α’, προσθέτω τον ΟΡΚΟΝ ΤΗΣ ΦΑΝΕΡΩΜΕΝΗΣ, για όσους δεν γνωρίζουν. Τον οποίο πήρε ο Αρχ. Μακάριος για αγώνα μέχρι ΘΑΝΑΤΟΥ στις 22 Αυγούστου 1954 ενώπιον ΧΙΛΙΑΔΩΝ λαού στην Εκκλησία της Φανερωμένης. Γι΄αυτό τον αποκαλούν επίορκο για την μεταστροφή του.
«Κύπριοι αδελφοί.
Στώμεν καλώς. Ουδείς ας ορρωδήση. Ουδείς ας προδώση τας αρχάς και τας πεποιθήσεις του. Είμεθα Έλληνες και μετά των Ελλήνων επιθυμούμεν να ζήσωμεν.
Υπό τους ιερούς αυτούς θόλους ας δώσωμεν σήμερον τον άγιον όρκον: Θα παραμείνωμεν πιστοί έως θανάτου εις το εθνικόν μας αίτημα. Άνευ υποχωρήσεων. Άνευ παραχωρήσεων. Άνευ συναλλαγών. Θα περιφρονήσωμεν την βίαν και την τυραννίαν. Με θάρρος θα υψώσωμεν το ηθικόν παράστημά μας υπεράνω των μικρών και εφημέρων κωλυμάτων, εν και μόνον επιδιώκοντες, εις εν και μόνον αποβλέποντες τέρμα, την Ένωσιν και μόνον την Ένωσιν.»
Στις 3 Οκτωβρίου 1958 απευθύνθηκε στους ΄Ελληνες της Κύπρου, κατηγορώντας τη Βρετανική Κυβέρνηση για αδιαλλαξία και ότι η νέα της πολιτική, προκαλεί τριβές στο νησί και κάλεσε τον λαό να απορρίπτει ότι προτεινόταν…
Στις 13 Οκτωβρίου 1958 απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων, ο Μακάριος είπε ότι το «Σχέδιο Macmillan» ήταν απαράδεκτο, γιατί εισήγαγε την τουρκική μειονότητα ως κύριο μέρος. Επιβεβαίωσε την ετοιμότητά του να δεχθεί ένα προσωρινό καθεστώς αυτό-κυβέρνησης, νοουμένου ότι θα οδηγούσε στην ανεξαρτησία και ότι ήταν έτοιμος να λάβει μέρος σε μια διάσκεψη ,όπως είχε προτείνει ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Spaak, νοουμένου ότι η ατζέντα θα περιλάμβανε ένα μελλοντικό σχέδιο για την Κύπρο μαζί με το βρετανικό σχέδιο. (Εδώ λογικώς ένας διερωτάται αφού το «βρετανικό σχέδιο ήταν απαράδεκτο» γιατί να περιλαμβανόταν στην ατζέντα; Εδώ η αναφορά στο βρετανικό έγγραφο: « In reply to questions, Archbishop Makarios said that the “Macmillan Plan” was unacceptable because it introduced the Turkish minority as a principal factor. He confirmed his readiness to accept an interim regime of self-government provided this would lead to independence and his readiness to take part in a conference as proposed by M. Spaak, provided the agenda included a future settlement for Cyprus as well as the British Plan”).
Καθώς ο ΓΓ του ΝΑΤΟ συνέχιζε τις προσπάθειες του για μια σύσκεψη στρογγυλής τραπέζης, ο Μακάριος παρέμεινε σιωπηλός. Όμως στις 21 Οκτωβρίου δήλωσε στον ανταποκριτή του «News Chronicle» στην Αθήνα, ότι αν δινόταν ανεξαρτησία θα μπορούσε να υπάρξει συμφωνία και ότι από τον Αύγουστο είχε προσφέρει τη συνεργασία του στον Κυβερνήτη.
Η προσπάθεια του ΓΓ του ΝΑΤΟ ναυάγησε.
Κ. Καραμανλής και Αρχ. Μακάριος
Στις 15 Νοεμβρίου 1958 η εφημερίδα «New Chronicle» έγραψε ότι ο Μακάριος επέμενε η αυτοδιάθεση ήταν η μόνη λύση για το Κυπριακό πρόβλημα και η διχοτόμηση πρακτικώς ήταν αδύνατη. « Η Ένωση ήταν ένα βήμα για αργότερα και δεν θα γινόταν δίχως την έγκριση του ΟΗΕ». Και για τις βρετανικές βάσεις είπε ότι «δεν ήταν εις θέση να εγγυηθεί ότι οι βάσεις θα παρέμεναν στα βρετανικά χέρια. Οι Άραβες και η Σοβιετική Ένωση δεν τις θέλουν (στην Κύπρο). Θα χρειαστούμε τη βοήθεια τους στα Ηνωμένα Έθνη, γι΄αυτό καλύτερα να μη μιλάμε για αυτές τώρα»!
Παράλληλα στις 13 Δεκεμβρίου 1958 ο κυβερνήτης Foot έγραψε τα εξής προς τον υπουργό Αποικιών:
«… Πολλοί Ελληνοκύπριοι μιλούν ωσάν και μπορεί κάποιος να υποθέσει ότι το βρετανικό σχέδιο θα παραμεριστεί και θα κληθεί διάσκεψη με ελληνικούς όρους. Ακόμα δε φαίνεται να αντιλαμβάνονται πόσο σύντομα οι τουρκικές πρόνοιες θα μπουν σε εφαρμογή». Και μπήκαν στις 19.2.1959…
Ο Μακάριος πλήρως ενήμερος για Ζυρίχη
Ο κ. Π. Μολυβιάτης, από την ιστοσελίδα Αρχείου του.
Ένας από τους πολλούς μύθους είναι και πως ο Κ. Καραμανλής τα έκανε όλα στη Ζυρίχη κρυφά του Μακαρίου. Ο Μακάριος ήταν ενήμερος όλων των διαπραγματεύσεων. Το φανέρωσαν τα αποδεσμευμένα βρετανικά αρχεία για το 1959. Και η διαβεβαίωση ήλθε αργότερα από τον διπλωμάτης κ. Πέτρο Μολυβιάτη, ο οποίος βρίσκεται εν ζωή.
Μιλώντας σε επετειακή τηλεοπτική εκπομπή στην Αθήνα, για τον πρωθυπουργό Κ. Καραμανλή, αποκάλυψε, ως εκπρόσωπος του Ιδρύματος Καραμανλή, ότι ο ίδιος ήταν το άτομο εκείνο, νεαρός τότε στο υπουργείο Εξωτερικών, που μετέφερε τη πληροφόρηση από τον Κ. Καραμανλή προς τον Αρχ. Μακάριο, στο ξενοδοχείο Μεγάλη Βρετανία. Ο Μακάριος ενημερωνόταν για όλα και ήταν ικανοποιημένος.
Η συγγραφέας ευχαριστεί τον διακεκριμένο συμπατριώτη μας, αρχιτέκτονα, κ. Χάρη Φεραίο από την Λευκωσία, ο οποίος στις 14 Μαΐου 2014, της επιβεβαίωσε την τόσο σημαντική αυτή πληροφορία, επικοινωνώντας με το Ίδρυμα Κ. Καραμανλή και αποσπώντας -μέσω της γραμματέως κυρίας Στέλλας Μεσσίνη – τη δήλωση από τον κ. Πέτρο Μολυβιάτη, πως «επιβεβαιώνει ότι πράγματι ήταν αυτός που, από το υπουργείο των Εξωτερικών, μετέφερε στον Μακάριο τα συμφωνούμενα στη Ζυρίχη».
Οι Τούρκοι τον Ιανουάριο του 1958 απαίτησαν από τους Βρετανούς ότι σε οποιοδήποτε σχέδιο αυτό-κυβέρνησης στην Κύπρο πριν τη διχοτόμηση, αυτή θα έπρεπε να είχε μορφή ομόσπονδης αυτό-κυβέρνησης. Όπως και έγινε με τις συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου…Και ήταν τότε που το Φόρειν Όφις ξεκίνησε μελέτη για ομοσπονδιακή λύση…
Δρ. Νιχάτ Ερίμ
Ο Δρ. Nihat Erim χαρακτήρισε τις προτάσεις Radcliffe (1956) «αριστούργημα», οι δε Βρετανοί τον ίδιο ως τον «αρχιτέκτονα των Συμφωνιών Ζυρίχης και Λονδίνου»…Ήταν και επικεφαλής της τουρκικής αντιπροσωπείας που συμμετείχε στην ετοιμασία του Συντάγματος της ΚΔ!…
13 σημεία
Οι Συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου ήταν ένα μασκάρεμα του σχεδίου Sir Hugh Foot τον Ιανουάριο 1958, που τροποποιήθηκε τον Ιούλιο του 1958 ως ‘Σχέδιο Macmillan’ και στη συνέχεια με νέα τροποποίηση μασκαρεύτηκε σε τέτοιο βαθμό, που έγινε δεκτό ως λύση ανεξαρτησίας με τα διαιρετικά στοιχεία. Το δέχθηκαν και το υπέγραψαν οι κυβερνήσεις Ελλάδας, Τουρκίας, Ηνωμένου Βασιλείου και ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος με τον Δρ. Fazil Kuchuk εκ μέρους των Κυπρίων, στις 19.12.1959 στο Lancaster House στο Λονδίνο.
Τα κίνητρα του Δρ. Nihat Erim για τον διαχωρισμό των δήμων ήταν διχοτομικά, με γεωγραφικό διαχωρισμό με στόχο τα ευρύτερα σχέδιά του. Τα δυσλειτουργικά σημεία του Συντάγματος ξεκίνησαν ευθύς μετά την ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αυτά τα δέχθηκε ο Μακάριος σαν και έπαιζε «καζαντί» με τη ψευδαίσθηση ότι ως ο από «μηχανής Θεός» θα τα άλλαζε…
Σχετικό το άρθρο «Οι Εθνάρχες των Συμφορών» του κ. Κωστα Χατζηκωστή «Σημερινή» 25.10.2020. … «Έφεραν την Κυπριακή «Ανεξαρτησία» της Ζυρίχης και του Λονδίνου. Ο ένας Εθνάρχης (ο Καραμανλής) δήλωσε ότι η «λύση» του Κυπριακού ήταν η ευτυχέστερη μέρα της ζωής του». Και ο άλλος Εθνάρχης ( ο Μακάριος) ανέκραξε ως νέος Μαραθωνομάχος και Μαραθωνοδρόμος: «Νενικήκαμεν». Θα φτιάξουμε, αναφώνησε «το Κράτος του Θεού…»
Το 1961 οι Τουρκοκύπριοι βουλευτές, με το βέτο (που τους εξασφάλισε ο Ερίμ) παρέλυσαν τη Δημοκρατία … Έτσι ο Μακάριος κατέθεσε πρόταση τροποποίησης του Συντάγματος με δεκατρία σημεία, τα οποία, όμως συνέταξε σε συνεργασία με τον ΄Υπατο Αρμοστή της Βρετανίας στην Κύπρο Sir Arthur Clark, ο οποίος καθοδηγούμενος από το Λονδίνο όπως «οι προτάσεις είναι λογικές και δίκαιες για τα τουρκικά συμφέροντα». Τα απέρριψαν Τουρκοκύπριοι και Τουρκία.
Το πρώτο πραξικόπημα 21 Δεκεμβρίου 1963 – 64
Το πρώτο πραξικόπημα με καθαρό στόχο την διάλυση της ΚΔ και αντικατάστασή της με δύο ομόσπονδα κράτη, δεν εκτελέστηκε από την ελληνική χούντα στις 15 Ιουλίου 1974 (το οποίο στόχευε στην αντικατάσταση Μακαρίου) αλλά από την Τουρκία και τους Τουρκοκύπριους στις 21 Δεκεμβρίου 1963 και συνεχίστηκε εντός του 1964 για το οποίο οι Τ/κ ήταν εξοπλισμένοι και μελετημένοι βάση σχεδίου. Που γνώριζε η κυβέρνηση του Αρχ. Μακαρίου…
«Νιού Γιόρκ Τάιμς» 31 Δεκεμβρίου 1963 – « Ο Αντιπρόεδρος Φαζίλ Κουτσιούκ είπε σήμερα ότι το Σύνταγμα της Κύπρου δεν ισχύει δεν υπήρχε πιθανότητα η τουρκική και η ελληνική κοινότητα να ζήσουν μαζί στο νησί…Το Κυπριακό Σύνταγμα είναι νεκρό» και στη
«Νιού Γόρκ Χέραλτ Τρίπιουν», 31.12.1963: «Το Κυπριακό Σύνταγμα είναι νεκρό… Ονομάστε το διχοτόμηση αν θέλετε».
Κωλοτούμπα Μακαρίου – ψευδαίσθηση – ρωσική παρότρυνση
Στις 31 Δεκεμβρίου 1963 ο πρέσβης της Σοβιετικής Ένωσης στην Κύπρο εξέφρασε στον Μακάριο την υποστήριξη της χώρας του στην πρόθεση της κυπριακής κυβέρνησης να πετάξει τα δεσμά της Ζυρίχης.
Αμέσως μετά την συνάντηση ο Μακάριος προέβη σε δήλωση για κατάργηση της Συνθήκης Εγγυήσεως…και σε συνέντευξή του στην σοβιετική εφημερίδα «ΠΡΑΒΔΑ» 1.1.1964 εξέφρασε: «την ευγνωμοσύνη των Κυπρίων στο σοβιετικό Τύπο για την αντικειμενική αντιμετώπιση των γεγονότων στην Κύπρο…θα εξοντώσουμε τις αιτίες που μας έδωσαν χάος και αναρχία και θα σταθεροποιήσουμε μια πολιτική ζωή στην Κύπρο. Η κυβέρνηση που ηγούμαι έχει πάρει απόφαση να εξασφαλίσει μέσω του ΟΗΕ τη διάλυση των Συμφωνιών που αφορούν «Εγγυήσεις» και Συμμαχίες με χώρες ου υπέγραψαν τις Συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου. (Άκρατη ψευδαίσθηση και ανευθυνότητα εκτός του ότι και ο ίδιος είχε δεχθεί το πακέτο των Συμφωνιών Ζυρίχης και Λονδίνου).
Την ίδια μέρα 1 Ιανουαρίου 1964, ο Μακάριος μονομερώς κατάργησε τις Συνθήκες Συμμαχίας και Εγγυήσεως, όμως, πείσθηκε από τον Βρετανό υπ. Κοινοπολιτείας Duncan Sandys , που είχε φθάσει εσπευσμένα στη Κύπρο, μερικώς να αποσύρει την απόφασή του χαρακτηρίζοντάς την τάχα ως ‘δήλωση προθέσεως’! και ΚΑΛΕΣΕ τη Βρετανία (εγγυήτρια!) να βοηθήσει να αντιμετωπίσει την κατάσταση. Οι Βρετανοί ανταποκρίθηκαν με επικεφαλής τον Βρετανό Στρατηγό Peter Young ο οποίος και επέβαλε την δεύτερη διχοτομική γραμμή στη Λευκωσία – ούτω καλούμενη έκτοτε «πράσινη γραμμή» – από το πράσινο μολύβι που την τράβηξε στο χαρτί. Συνέχεια της προηγούμενης διχοτομικής γραμμής στην κεντρική Λευκωσία (οδοί Ερμού/Πάφου) που επέβαλαν οι ίδιοι ως αποικιοκράτες το 1956, την πρώτη διχοτομική τέτοια ονόματι γραμμή Mason – Dixon.
Ο δε Βρετανός Πρωθυπουργός Sir Alec Douglas-Hume έστειλε την εξής οδηγία στον Υπ. Κοινοπολιτείας Duncan Sandys:
«…Δεν έχουμε πρόθεση να χρησιμοποιήσουμε τις δυνάμεις μας έστω και αν οι Τούρκοι εισβάλουν και δεν νομίζω με το να μπλοφάρουμε θα μας βοηθήσει…» (Το επανέλαβαν το 1972 και εκτέλεσαν το 1974 ήταν πολιτική Λονδίνου όχι της Ουάσιγκτον).
Δεν άργησαν (οι Βρετανοί) να δείξουν τις επιδιώξεις τους για να αρχίσουν κυπριακή κυβέρνηση (ο ίδιος ο Μακάριος) και λαός να τους επικρίνουν για τους επί εδάφους καθαρούς φιλο-τουρκισμούς των…
Ενώ παράλληλα στο Λονδίνο, στις 3.1.1964 ξεκίνησαν μελέτη ανασύστασης της ΚΔ σε δύο γεωγραφικά ξεχωριστά “constituent states”.
Στις 16.1.1964 Στη σύσκεψη που κάλεσε στο Λονδίνο τα ενδιαφερόμενα μέρη ο R. Denktash συνοδευόμενος από τους Τουρκοκύπριους Osman Orek και Halit Ali Riza εν τη παρουσία ελληνοκυπρίων πολιτικών, Γλ. Κληρίδη, Τάσσου Παπαδόπουλοu, Σπύρου Κυπριανού, Στέλλας Σουλιώτη, Σερ Παναγιώτη Κακογιάννη πατέρα της Στέλλας Σουλιώτη, της τουρκικής και ελληνικής αντιπροσωπείας και Βρετανών αξιωματούχων, αξίωσε εθελοντική ανταλλαγή πληθυσμών και γεωγραφική ομοσπονδία.
Στις 14.2.1964 το τμήμα Σχεδιασμού του Φόρειν ΄Οφιςξεκίνησε σχέδιο αλλαγής της συνταγματικής τάξης στο νησί με εδαφικό διαχωρισμό, διχοτόμηση μέσω διπλής Ένωσης, μέσω ομοσπονδίας –συνομοσπονδίας…
Στις 28 Φεβρουαρίου 1964 ο Τούρκος υπ. Εξωτερικών κ. Feridun Cemal Erkin είπε στο Φόρειν Οφις ότι η Τουρκία και οι Τουρκοκύπριοι μία πολιτική είχαν, μία απαίτηση, γεωγραφικό διαχωρισμό…
Ψευδαίσθηση Μακαρίου – Δεν θα γίνει τουρκική ανταρσία!
Το πρωί της επετειακής 21ης Δεκεμβρίου 2016, από την εκπομπή στο «Ράδιο Πρώτο» «Επί των ήχων των ήλων», ο δημοσιογράφος Λάζαρος Μαύρος αναμετάδωσε αποσπάσματα συνεντεύξεών του, που είχε πάρει το 1993 από τους Τάσσο Παπαδόπουλο, Βάσο Λυσσαρίδη, Λέλλο Δημητριάδη και Νίκο Σαμψών.
Είπε ο Νίκος Σαμψών: «Επειδή έζησα όλη τη διαδικασία της αλλαγής των 13 Σημείων του Συντάγματος, είμαι ένας από εκείνους που ο Μακάριος είχε καλέσει σε σύσκεψη και μας ανακοίνωσε την πρόθεσή του να ζητήσει αλλαγή του Συντάγματος. Ο μόνος που έφερε ένταση ήμουν εγώ. Ρώτησα, αν είμαστε προετοιμασμένοι στρατιωτικά να αντιμετωπίσουμε τουρκική ανταρσία και ερώτησα τον Μακάριο, εάν φέραμε όπλα για αντιμετώπιση ανταρσίας.
Ο Μακάριος μου απάντησε ότιδεν θα γίνει τουρκική ανταρσία, διότι πίσω μας είναι η Μεγάλη Βρετανία. Τότε απάντησα εγώ ότι, εάν είναι οι Εγγλέζοι που βρίσκονται πίσω από την πρόθεσή του να αλλάξει το Σύνταγμα, τότε οδεύουμε με μαθηματική ακρίβεια εις την διχοτόμηση της Κύπρου…»
(Πηγές, Βρετανικό Εθνικό Αρχείο και βιβλίο Φ.Α. «Διζωνική vs Δημοκρατία 1955-2019»).
Τέλος Μέρους Β’ συνεχίζεται.
ΠΗΓΗ:ΣΗΜΕΡΙΝΗ 29/9/2024
΄Γ Μέρος
«Ο Μακάριος άρχισε να επαναφέρει δημαγωγικά και εποχιακά την αξίωση για Ένωση σε μια άχαρη, άγονη και απολίτικη προσπάθειά του να λυτρωθεί από τις σκληρές κατηγορίες των πολιτικών αντιπάλων του ότι πρόδωσε την Ένωση για να γίνει Πρόεδρος του κράτους…την συντήρηση ψευδαισθήσεων, την εποχική συνθηματολόγηση, την πλήρη παραγνώριση της Τουρκίας και των επεκτατικών αλαλαγμών της, την έκαναν δόγμα όλοι οι συνεργάτες του Μακαρίου… Η δημοκρατία δεν λειτουργούσε…με τις πρώτες προεδρικές εκλογές του 1968 και τις πρώτες βουλευτικές του 1970 , άρχισε δειλά δειλά και νοθευμένα να λειτουργεί μια στοιχειώδης δημοκρατική ζωή, αλλά και πάλι κάτω από τη σκιά του Μακαρίου, που έλεγε τα πάντα. «Η Κύπρος είμαι εγώ…». Όποιος διαφωνούσε μαζί του στιγματιζόταν από τους φανατικούς οπαδούς του ως αντιμακαριακός και επικίνδυνος. Όταν ο ίδιος διακήρυττε την Ένωση ήταν πατριώτης και εθνάρχης , ενώ όταν οι αντίπαλοι του διακήρυτταν ακριβώς τα ίδια με εκείνον ήταν αντιμακαριακοί, ακραίοι, εθνικιστές και επικίνδυνοι…» («7 Προεδρικά Πορτραίτα» Κ. Ν. Χατζηκωστή 2023).
Αυτό το μικρό απόσπασμα συμπλήρωμα για το Α’ και Β’ μέρος που προηγήθηκαν.
Το τουρκικό έγγραφο για πραξικόπημα εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας
Έγγραφο που αποκάλυψε το προμελετημένο τουρκικό έγκλημα εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας, με υπογραφές του αντι-προέδρου της Κύπρου Δρ. Φαζίλ Κουτσουκ και προέδρου της Κοινοτικής Συνέλευσης Ραούφ Ντενκτάς 13 Σεπτεμβρίου 1963, βρήκαν οι αρχές της ΚΔ στο γραφείο του Τουρκοκύπριου υπουργού Γεωργίας Φαζίλ Πλουμέρ. Στην βιασύνη του να το εγκαταλείψει στις 22 Δεκεμβρίου 1963 εγκατέλειψε αριθμό εγγράφων. Το περιεχόμενο του εγγράφου το οποίο προηγήθηκε των προτάσεων Μακαρίου με τα 13 σημεία, κατέγραφε τις τουρκικές εγκληματικές, κακόβουλες και προσχεδιασμένες προθέσεις εναντίον των Ελληνοκυπρίων και της Κυπριακής Δημοκρατίας. (Δημοσίευση στο βιβλίο του πρώην Υπ. Άμυνας Χριστόδουλου Βενιαμίν «Τα δύσκολα χρόνια – Αναμνήσεις μιας ζωής» και Φ.Α. «Διζωνική vs Δημοκρατία 1955-2019»).
Καθώς εξελισσόταν το τουρκικό πραξικόπημα για διάλυση της ΚΔ και αντικατάστασής της με δύο ομόσπονδα κράτη, έγραφε πλέον ο κυπριακός τύπος:
Φιλελεύθερος – 21 Φεβρουαρίου 1964: « Το σατανικό σχέδιο –Δημιουργία τουρκικής Κυπριακής Δημοκρατίας –ΤΟ ΕΓΓΡΑΦΟΝ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΚΗΣ ΣΥΝΩΜΟΣΙΑΣ- Πλήρης συνεργασία της Τουρκίας δια την εφαρμογή της ανταρσίας προς κατάλυση της Δημοκρατίας (Αναφερόταν στο έγγραφο που βρέθηκε στο γραφείο του Τουρκοκύπριου υπουργού Plumer).
Φιλελεύθερος – 23 Φεβρουαρίου 1964: ΣΥΝΤΑΡΑΚΤΙΚΑΙ αποκαλύψεις της συνωμοσίας ΑΠΡΟΚΑΛΥΠΤΟΣ η συνενοχή της Τουρκίας – ΘΑ ΜΑΣ ΕΠΕΒΑΛΛΕΤΟ Ο ΤΟΥΡΚΙΚΟΣ – Συμφώνησαν μετά του Μεντερές προ της υπογραφής των συμφωνιών Ζυρίχης επί της «τελικής λύσεως» (Η αναφορά αυτή καλύπτει την μυστική συμφωνία Βρετανού υπ. Αποικιών και Τούρκου πρωθυπουργού Menderes στην Κωνσταντινούπολη στις 16 Δεκεμβρίου 1956).
27 Φεβρουαρίου 1974: Η βρετανική Υπάτη Αρμοστεία στην Λευκωσία ανέφερε στο Λονδίνο ότι τα πράγματα στην Κύπρο χειροτέρευσαν λόγω της διαμάχης για την «ομοσπονδία» και ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος σε τελευταία δήλωσή του σε Βέλγο δημοσιογράφο στις 20 Φεβρουαρίου είπε: « Οι τουρκικές απαιτήσεις θα οδηγήσουν αναπόφευκτα σε πολιτική και γεωγραφική διχοτόμηση».
Ελευθερία – 23 Απριλίου 1964: « Επιβεβαίωσης χθεσινών τηλεγραφημάτων της «Ελευθερίας» Η ΒΡΕΤΑΝΙΑ ‘ΑΠΕΦΑΣΙΣΕ’ ΔΙΧΟΤΟΜΗΣΙΝ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ
ΤΑΥΤΟΣΗΜΟΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΩΝ ‘ΤΑΙΜΣ’ ΚΑΙ ‘ΝΤΕΙΛΥ ΤΕΛΕΓΚΡΑΦ’ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΑΙ ΕΚ ΤΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΤΟΥ ΒΡΕΤΑΝΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ – ΔΙΑ ΤΟΝ ΔΙΑΜΕΛΙΣΜΟΝ ΕΔΡΑΣΕ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΑΚΩΣ Ο ΠΙΚΑΡΝΤ, ΟΠΙΣΘΕΝ ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ ΕΥΡΙΣΚΕΤΑΙ Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΠΟΛΙΤΕΙΑΣ …
Φιλελεύθερος 28 Φεβρουαρίου 1964: Κύριο άρθρο – ΚΑΙ ΠΑΛΙΝ Η ΚΑΤΟΧΗ.- Αναφέρει «… Οι Άγγλοι σήμερον διεκπεραιώνουν μόνοι των το κοινό σατανικό σχεδόν της στρατιωτικής κατακτήσεως της Κύπρου και του αποικιοκρατικού διαμελισμού της μπροστά στα μάτια μας…»
Φιλελεύθερος 1 Απριλίου 1964: «Άγγλοι σκανδαλοθήραι ενσπείρουν ανησυχίας όσον αφορά τα καθήκοντα της εις Κύπρο δυνάμεως του ΟΗΕ».
Μάχη, 1 Μαΐου 1964: «Βρετανοί και βρετανίδες ενίσχυαν παντοιοτρόπως τους τρομοκράτες Πενταδακτύλου – 8η σελίδα – Και άλλο επεισόδιο μεταφοράς Τούρκων δι’ αυτοκινήτου της ΡΑΦ»
Ελευθερία 16 Μαΐου 1964: «Ο Αγγλικός Τύπος ενθαρρύνει την Τουρκία να διενεργήσει αποβάσεις εις την Κύπρο».
Επιστολή Μακαρίου προς τουρκική κυβέρνηση
Την 1η Απριλίου 1964 ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος επανήλθε στο θέμα της Συνθήκης Συμμαχίας και έστειλε επιστολή στην τουρκική κυβέρνηση ενημερώνοντάς την για την απόφασή του να τερματίσει τη Συνθήκη επικαλούμενος τις δραστηριότητες και ανάμιξη της τουρκικής δύναμης στα γεγονότα από τις 25 Δεκεμβρίου 1963 και μετά που αποτελούσαν παραβίαση των όρων εντολής της Συνθήκης. ΄Όμως με κανένα αποτέλεσμα…
Μεσολάβηση Ντίν Άτσεσον Αύγουστος 1964: Ναυάγησε καθώς τα προτεινόμενα απέρριψαν πρώτοι οι Τούρκοι, ο Μακάριος και τελικά και η Ελληνική Κυβέρνηση με τη χαριστική βολή από το Λονδίνο προς τον Αμερικανό ΥΠΕΞ να τερματιστεί η προσπάθεια. Και πως δίχως την αποδοχή της Τουρκίας δεν μπορούσε να προχωρήσει. Δεν υπήρχε εν πάση περίπτωση καμία πιθανότητα γνήσιας Ένωσης…
Κοφίνου
Στο χωριό Κοφίνου στη περιοχή Λάρνακας δημιουργήθηκε ένα ισχυρό στρατιωτικό προπύργιο των Τουρκοκυπρίων. Ήταν μία διαρκής εστία επεισοδίων. Η κυπριακή κυβέρνηση ζήτησε βοήθεια από την ειρηνευτική δύναμη του ΟΗΕ αλλά καθυστερούσε και στις 14 Νοεμβρίου 1967 ο πρόεδρος Μακάριος διέταξε τον Γεώργιο Γρίβα να επέμβει με την Εθνική Φρουρά. Ο Γρίβας, ο οποίος ήταν ο στρατιωτικός διοικητής των κυπριακών στρατιωτικών δυνάμεων δεν δεχόταν, πίστευε ότι ήταν δουλειά της Αστυνομίας, όμως, η κυβέρνηση Μακαρίου επέμενε να αναλάβει ο στρατός οπόταν και υπάκουσε. Ο Γρίβας έστειλε ισχυρές δυνάμεις, πρώτα επιτέθηκε στο μικτό χωριό Άγιος Θεόδωρος και κατέλαβε σχεδόν χωρίς μάχη την τουρκοκυπριακή συνοικία. Στη συνέχεια προχώρησε στο γειτονικό χωριό Κοφίνου όπου σκοτώθηκαν 24 Τουρκοκύπριοι και 9 τραυματίστηκαν, σκοτώθηκε ένας Ελληνοκύπριος και τραυματίστηκαν 2…
Ο Βρετανός ΄Υπ. Αρμοστής στην Λευκωσία διαβεβαίωσε το Λονδίνο ότι όντως οι πρώτες εκτιμήσεις για ευθύνες του Γεωργίου Γρίβα δεν ευσταθούσαν. Σε συνομιλία του με τον τότε υπ. Εξωτερικών Σπύρο Κυπριανού, επανειλημμένα του έδωσε την ευκαιρία να επιρρίψει την ευθύνη στο Γρίβα αλλά ο Κυπριανού αρνήθηκε τονίζοντας ότι η απόφαση δεν ήταν δική του αλλά της κυπριακής κυβέρνησης.
Το επεισόδιο αυτό εκμεταλλεύτηκε άγρια η Τουρκία, μεγαλοποίησε το θέμα και αντέδρασε απειλώντας με εισβολή και απαιτώντας την αποχώρηση της Ελληνικής Μεραρχίας, του Γεώργιου Γρίβα και διάλυση της Εθνικής Φρουράς (τη διάλυση της τελευταίας υποστήριζαν και οι Βρετανοί καθώς και την αποχώρηση της Ε.Μ). Κατάφερε τα δύο πρώτα εντός ημερών (η Αθήνα μαζί με την Μεραρχία απέσυρε και τον Γ. Γρίβα) και το τρίτο, ο Μακάριος το υποστήριζε το 1974…
Το Νοέμβριο 1967, η Μόσχα υποκινούσε με ψίθυρους για πραξικόπημα από την Ελλάδα…Στις 5 Ιουλίου 1967 ο Ρώσος πρέσβης στο Λονδίνο προέβη σε ένα δριμύ κατηγορητήριο εναντίον της ελληνικής κυβέρνησης (σε συνάντησή του στο Φόρειν ΄Οφις)… Η Μόσχα με παντιέρα την υποστήριξη της Ανεξαρτησίας της Κύπρου στήριζε το τουρκικό αίτημα για αποχώρηση της Ελληνικής Μεραρχίας για τα δικά της συμφέροντα…
Ο Μακάριος υποστήριζε την αποχώρηση της Μεραρχίας αλλά δεν το έλεγε δημόσια
22 Νοεμβρίου 1967: Η βρετανική πρεσβεία στην Ουάσιγκτον έγραψε προς το Φόρειν ΄Οφις:«… Ο Μακάριος απέρριψε την αμερικανική εισήγηση να ζητούσε ο ίδιος την μείωση των Ελληνικών Δυνάμεων στο νησί. Είπε πως αν ο ίδιος προέβαινε σε τέτοια απαίτηση θα θεωρείτο προδότης προς την Ελλάδα. ΄Ομως, θα ήταν σύμφωνος αν η μείωση των στρατευμάτων ερχόταν ως ελληνική πρωτοβουλία. Ο Belcher (Αμερικανός πρέσβης) πήρε εντολές να δείξει στον Μακάριο αναφορά από την Αθήνα που φέρει τον Βασιλέα Κωνσταντίνο να υποστηρίζει την ιδέα…»
Το 1967 και πάλι (η πρώτη φορά ήταν το 1964 όταν και η Μόσχα έκανε το ίδιο) ο Αμερικανός πρόεδρος Lyndon B. Johnson μέσω του απεσταλμένου του Cyrus Vance (αλλά και το ΝΑΤΟ) επενέβησαν και σταμάτησαν την όποια πρόθεση της Τουρκίας για εισβολή.
7 Δεκεμβρίου 1967: Ο Βρετανός πρωθυπουργός σε επιστολή του προς τον Johnson επιβεβαίωσε την συνδρομή του τελευταίου, όπως και επιστολή του ΓΓ του ΝΑΤΟ Manlio Brosio προς τον Τούρκο πρωθυπουργό στις 20 Νοεμβρίου 1967 επιβεβαίωσε την συνδρομή της συμμαχίας.
Οι ενδοκοινοτικές συνομιλίες 1968 – 1974 – Επιστροφή Ντενκτάς διευθετήθηκε από τον Μακάριο
Με την αποχώρηση της Ελληνικής Μεραρχίας και το ναυάγιο των διαπραγματεύσεων μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, στις 22 Δεκεμβρίου 1967 ο ΓΓ του ΟΗΕ υιοθέτησε ενδοκοινοτικές τοπικές συνομιλίες. Η ιδέα υποστηριζόταν από τον Αρχ. Μακάριο και την βρετανική κυβέρνηση.
13 Μαρτίου 1968: Ο Γλαύκος Κληρίδης είπε στον Βρετανό ΄Υπ. Αρμοστή ότι ο Μακάριος είχε εξουσιοδοτήσει τον Γενικό Εισαγγελέα (Κρ. Τορναρίτη) ο οποίος είχε φύγει την προηγούμενη για Λονδίνο, Στρασβούργο και Βιέννη να κάνει επαφές με τον Ραούφ Ντενκτάς για απευθείας συνομιλίες μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Στόχος, η διακοπή του ελληνο-τουρκικού διαλόγου.
8 Απριλίου 1968 : Η βρετανική «Guardian» έγραψε « ο Μακάριος έστειλε νέο διαβατήριο στον Ντενκτάς». Ο αρχιτρομοκράτης, που η κυβέρνηση Μακαρίου από το 1964 θεωρούσε προδότη της πατρίδας του και πράκτορα ξένων δυνάμεων και ένοχο εγκλημάτων (δηλώσεις Υπεξ Σπ. Κυπριανού 5.8.1965), δεν θα επέστρεφε παράνομα στην Κύπρο. Όλες οι κατηγορίες εναντίον του μπήκαν κατά μέρος και αντί να δικαστεί ορίστηκε αντιπρόσωπος των Τουρκοκυπρίων στις δικοινοτικές διαπραγματεύσεις.
Ραούφ Ντενκτάς
Ο Ντενκτάς είχε διαφύγει στην Τουρκία τον Ιανουάριο του 1964 και συνελήφθη από την ελληνοκυπριακή αστυνομία κατά την διάρκεια της μυστικής καθόδου του στην Κύπρο σε ακτή της περιοχής Καρπασίας το 1967. Αντί να δικαστεί βοηθήθηκε από τον Γλ. Κληρίδη και την κυβέρνηση Μακαρίου να διαφύγει στην Τουρκία. Την διαφυγή του απαίτησε η Τουρκία μέσω των Βρετανών. (Λεπτομέρειες και στο βιβλίο του Χαράλαμπου Χαραλαμπίδη «Ραούφ Ντενκτάς», 2003)
Οι συνομιλίες ξεκίνησαν τον Ιούνιο του 1968 μεταξύ Κληρίδη και Ντενκτάς. Όμως καμία προσπάθεια δεν έγινε για λύση του θέματος. Οι Βρετανοί κάθισαν σε αναμονή και παρακολούθηση, αφήνοντας τα πράγματα να παίρνουν τον δρόμο τους…Ανταλλαγές προτάσεων. Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος έλεγε: «΄Οχι κράτος εν κράτει» και οι Τουρκοκύπριοι «αυτονομία στην δική μας περιοχή»…Στις 18 Οκτωβρίου 1971… συνομιλίες με νομικούς ειδικούς συνεχίστηκαν μέχρι τον Δεκέμβριο του 1973 όταν ο νέος Τούρκος πρωθυπουργός Μπουλέντ Ετσεβίτ πήρε πιο σκληρή γραμμή για ομοσπονδιακή προσέγγιση. Οι συνομιλίες έφθασαν σε αδιέξοδο στις 2 Απριλίου 1974. Ξανάρχισαν στις 11 Ιουνίου 1974. Οι θέσεις διέφεραν κατά πολύ. Τελευταία συνάντηση πριν το πραξικόπημα, στις 9 Ιουλίου, 1974.
1972 – Ρωσικές υποσχέσεις προς Μακάριο
Αρχ. Μακάριος
Φεβρουάριος 1972 εφημερίδα «Εστία» Αθηνών: Ο Μακάριος διευθέτησε τη συμφωνία για εισαγωγή τσεχοσλοβακικών όπλων κατά την επίσκεψή του στη Μόσχα (περασμένο Ιούνιο), τρεις Ρώσοι στρατιωτικοί στάλθηκαν στη Κύπρο για να εκπαιδεύσουν ένοπλους του Λυσσαρίδη ενώ άλλοι Κύπριοι στάλθηκαν στη Πράγα…Όταν έκλεισε η συμφωνία οι Ρώσοι είπαν στο Μακάριο ότι η Σοβιετική Ένωση μπορούσε να επέμβει σε υποστήριξη της κυβέρνησης της Λευκωσίας μόνο αν υπήρχε στρατιωτική επέμβαση από έξω, δηλαδή μια τουρκική απόβαση…Σε περίπτωση εσωτερικών ταραχών ο Μακάριος θα έπρεπε να ξεκαθαρίσει με τους αντιπάλους του και να απαλλαγεί από την ελληνική επιρροή με τις δικές του προσπάθειες και με την βοήθεια των συνεργατών του…» (Έκθεση Βρετ. Πρεσβείας Αθηνών).
Η Μόσχα το 1974 έδωσε, ταυτόχρονα με το Λονδίνο, την συγκατάθεσή της στον Ετσεβίτ να εισβάλει.
Συνταγματάρχης G. Stocker
Τον ίδιο χρόνο (1972) στην βρετανική Υπ. Αρμοστεία στη Λευκωσία ο επί Αμυντικών Θεμάτων Συνταγματάρχης G. Stocker προέβη σε μια περίεργη ενέργεια ενημερώνοντας το ΓΕΕΦ (Γενικό Επιτελείο Εθνικής Φρουράς) στη Λευκωσία ότι η Τουρκία προτίθετο να εισβάλει στο νησί.
Στις 27 Μαρτίου 1973 έδωσε λεπτομερέστατες πληροφορίες για το τουρκικό σχέδιο εισβολής το οποίο μεταβιβάστηκε στον Αρχηγό Ενόπλων Δυνάμεων στην Αθήνα από τον Αρχηγό του ΓΕΕΦ στη Λευκωσία Στρατηγό Χαραλαμπόπουλο.
Στις 30 Ιουλίου 1973 ο Stocker επανήλθε στο ΓΕΕΦ και έδωσε φωτοτυπία Σχεδίου Εισβολής των Τούρκων που εξασφάλισε από τον συνάδελφό του στην Άγκυρα.
Στις 5 Αυγούστου 1973 ο Αρχηγός του ΓΕΕΦ στην Λευκωσία ενημέρωσε το υπ. Εσωτερικών και Άμυνας της Κύπρου. Ο Stocker ζήτησε η επαφή του να κρατηθεί μυστική. Στα συμπεράσματά του ο Stocker τόνισε ότι οι Μεγάλες Δυνάμεις δεν επρόκειτο να επέμβουν προς παρεμπόδιση ενός τοιούτου σχεδίου. Οπόταν τόσο η χουντική κυβέρνηση όσο και η κυβέρνηση Μακαρίου, ήταν ενήμερες των τουρκικών προθέσεων με τρομερή λεπτομέρεια.
Στις 28 Αυγούστου 1973 και ο Αμερικανός Στρατιωτικός Ακόλουθος στη Λευκωσία Συντ. Whitley, συναντήθηκε με τον Διοικητή της ΕΛΔΥΚ (Ελληνική Δύναμη Κύπρου – βάση των Συμφωνιών του 1960) … η Αμερική υποστήριζε μια ανεξάρτητη Κύπρο και ότι οι ενωτικοί Κύπριοι έπρεπε να άλλαζαν το πιστεύω τους αλλιώς θα υπέφεραν. (Βιβλίο Χρ. Βενιαμίν, «Τα Δύσκολα Χρόνια αναμνήσεις μιας ζωής.»)
Αυτά γράφονται για να τονιστεί ότι ο Μακάριος τον Ιούλιο του 1974 (βλέπε Δ’ Μέρος τελευταίο που θα ακολουθήσει) γνώριζε πλήρως πλέον τα τουρκικά σχέδια. Που δεν θα άλλαζαν μέχρι σήμερα.
Ο περίεργος Συνταγματάρχης G. Stocker τέλος Απριλίου 1974 υποστήριξε σε έκθεσή του την αντικατάσταση του Μακαρίου και ότι «θα χρειαστεί μια αποφασιστική αντιμετώπιση από την Αθήνα και πρέπει να αποχωρήσουν τόσο οι Έλληνες διδάσκαλοι όσο και οι Έλληνες αξιωματικοί από την Εθνική Φρουρά…»
*Ερευνήτρια/δημοσιογράφος
Τέλος Γ’ Μέρους συνεχίζεται με το τελευταίο.
(Πηγές Βρετανικό Εθνικό Αρχείο Φ.Α. « Διζωνική vs Δημοκρατία 1955-2019»).
ΠΗΓΗ:ΣΗΜΕΡΙΝΗ 6/10/2024
Μέρος Δ’ τελευταίο
Οι επικίνδυνες ψευδαισθήσεις Μακαρίου κορυφώνονται
Μετά την επιστολή του Αρχ. Μακαρίου προς τον Πρόεδρο της Ελλάδας Φαίδωνα Γκιζίκη 2 Ιουλίου 1974 το αναμενόμενο και από τον ίδιο πραξικόπημα για εκτοπισμό του, ξεκίνησε στις 15 Ιουλίου 1974 καθώς φιλοξενούσε παιδιά από την Αίγυπτο.
Από τις πρώτες τουφεκιές τα εγκατέλειψε και έφυγε, όπως διηγήθηκε τα γεγονότα στον βρετανό Πρωθυπουργό Χάρολτ Γουίλσον αφού τον ευχαρίστησε για την «διάσωσή» του, στη συνάντησή τους στις 2.30μ.μ. 17.7.1974 στο 10 Downing Street.
«Ως εκ θαύματος» βρέθηκε στη Πάφο, όπου ζήτησε από τους Βρετανούς να τον φύγουν από την Κύπρο (αντί να έμενε και να πάλευε), οι οποίοι ΑΜΕΣΩΣ ενεργοποίησαν μυστικό σχέδιό τους για διάσωσή του. Τον μετέφεραν στο Λονδίνο μέσω Μάλτας μαζί με τη συνοδεία του, στο στρατιωτικό αεροδρόμιο Lyneham της Αγγλίας στις 9 το πρωί της 17ης Ιουλίου και τον παρέλαβαν αξιωματούχοι του Φόρειν ΄Οφις.
Άποψη Φ.Α. Ο Μακάριος, μάλλον πρέπει να είχε γνώση του βρετανικού σχεδίου…
«…Ο Μακάριος με τις μη πολιτικές, μη διπλωματικές, μη νηφάλιες απαντήσεις του, επικεντρωνόταν στο πως ο ίδιος θα έπρεπε να συνεχίσει να αναγνωρίζεται ως Πρόεδρος της ΚΔ και όχι ο Σαμψών! Ο Βρετανός πρωθυπουργός δεν έχασε την ευκαιρία και αντέτεινε στον Μακάριο ότι η Ελλάδα είχε εισβάλει στην Κύπρο. Ο Μακάριος συμφώνησε…. Είναι ολοφάνερο ότι η συζήτηση αυτή, όπως αποκαλύφθηκε εκ των υστέρων από τα μυστικά αρχεία των Άγγλων, υπήρξε ο πρόλογος για την ομιλία του Μακαρίου στα Ηνωμένα Έθνη λίγες μέρες αργότερα», έγραψε ο εκδότης και συγγραφέας Κώστας Ν. Χατζηκωστής στο βιβλίο του « 7 Προεδρικά Πορτραίτα».
Όταν ο Γουίλσον του είπε ότι μετά τον ίδιο θα έβλεπε και τον Τούρκο πρωθυπουργό τι ήθελε από αυτόν, ο Μακάριος απάντησε «Το τουρκικό ενδιαφέρον ήταν να μην γίνει η Κύπρος μέρος της Ελλάδας, όμως πίστευε ότι τον προτιμούσαν από τον Σαμψών»!!!
Συνεργασία Βρετανίας/Τουρκίας (δηλαδή εισβολή!) «με τη συγκατάθεση Μακαρίου»!
Στη δεύτερη συνάντησή του στο Φόρειν ΄Οφις ο ΥΠΕΞ Τζέιμς Κάλλαχαν, εξασφάλισε από τον Μακάριο και την «συναίνεση/συγκατάθεσή του» να «δούλευαν μαζί με τον Ετσεβίτ»!
Ο Callaghan ρώτησε ποιο θα είναι το μέλλον της Εθνικής Φρουράς. Ο Μακάριος είπε ότι δεν ήθελε να έχει στρατό. Οι Έλληνες είχαν πει ότι ο στρατός χρειαζόταν λόγω φόβου τουρκικής εισβολής. Ήταν ξεκάθαρο ότι υπήρχε μεγαλύτερος κίνδυνος από την Ελλάδα! (Το ίδιο επανέλαβε και στην ομιλία του στον ΟΗΕ).
Ο κ. Callaghan ρώτησε κατά πόσο θα υπήρχε κατανόηση στην Κύπρο, στο να δουλέψουν (Βρετανοί) στενά με τους Τούρκους στην τρέχουσα κατάσταση. Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος απάντησε ότι μπορούσαν να πούν ότι αυτό γίνεται με τη δική του συναίνεση. (Η υπογράμμιση της συγγραφέως).
(“Mr Callaghan asked whether there would be understanding in Cyprus for our working closely with the Turks in the current situation. Archbishop Makarios replied that we could say that this was being done with his consent”.)
Πριν την ομιλία του στον ΟΗΕ, όταν κατ΄εντολή Ετσεβίτ η τουρκική αντιπροσωπεία τον προσέγγισε, αυτός χάρηκε και ευχαρίστησε την Τουρκία για τη βοήθειά της, « Ο Μακάριος είχε πέσει στη θάλασσα και αναζητούσε σανίδα σωτηρίας. Έβλεπε την Τουρκία σαν δύναμη σωτηρίας. Έπρεπε λοιπόν να εκμεταλλευτούμε την αδυναμία του, πράγμα που έγινε”, έγραψε ο Αχμετ Μπαρουτσιού.
(«Σημερινή» 12.7.1993, «Το συγκλονιστικό παρασκήνιο της εισβολής»).
Ομιλία στον ΟΗΕ και βρετανικό ψήφισμα 353 20.7.1974
Η ομιλία του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου στα Ηνωμένα Έθνη βοήθησε τους Βρετανούς συγγραφείς το ψήφισμα 353 -20/7/1974 να μην αναφέρεται καν σε τουρκική εισβολή παρά μόνο στην αποχώρηση των ξένων στρατευμάτων εννοώντας τα ΕΛΛΗΝΙΚΑ, εφόσον 7 φορές κατηγόρησες την Ελλάδα ως εισβολέα «καθ΄υπόδειξη» του Χάρολτ Γουίλσον.
Και αναφέρει ο κ. Χατζηκωστής στο βιβλίο του:
«Η ομιλία του Μακαρίου στα Ηνωμένα ‘Έθνη στις 19 Ιουλίου 1974, λίγες ώρες μετά την αναχώρηση τουρκικών πλοίων από τις ακτές της Μικράς Ασίας, για να εισβάλουν στην Κύπρο είναι από τα κείμενα που σφράγισαν την σύγχρονη κυπριακή ιστορία. Ο βιαίως εκδιωχθείς και κυνηγηθείς από το Προεδρικό Μακάριος, εμφανίστηκε στο Σ.Α του ΟΗΕ και μίλησε … με πληγωμένο τον προσωπικό και τον προεδρικό του εγωισμό… είχε υπερβεί τα όρια της ηγετικής ψυχραιμίας και εθναρχικής σοφίας. Παραθέτω εδώ το σημείο όπου μιλά για κίνδυνο στη ζωή των Τουρκοκυπρίων και έμμεσα καλεί τις Εγγυήτριες δυνάμεις περιλαμβανομένης βεβαίως και της Τουρκίας.
«Καλώ το Συμβουλίου Ασφαλείας να χρησιμοποιήσει όλους τους τρόπους και εις την διάθεσίν του μέσα, ώστε η συνταγματική τάξις εν Κύπρο … να αποκατασταθούν.
Καθώς έχω δηλώσει τα γεγονότα εις Κύπρο δεν αποτελούν εσωτερική υπόθεσιν των Ελλήνων της Κύπρου οι Τούρκοι της Κύπρου επηρεάζονται επίσης, το πραξικόπημα της Ελληνικής Χούντας είναι μια εισβολή και εκ των συνεπειών της θα υποφέρει όλος ο λαός της Κύπρου, αμφότεροι Έλληνες και Τούρκοι».
Τον χαρακτηρισμό του πραξικοπήματος της Χούντας ως «εισβολής» θα χρησιμοποιήσει και η Τουρκία ως δικαιολογία για την εισβολή της 20ης Ιουλίου 1974…»
Ενώ από τις 18/7/74 ο Βρετ. ΄Υπ. Αρμοστής και ο Αμερικανός Joseph Sisco είχαν ήδη διαψεύσει τους ισχυρισμούς Μακαρίου.
Ο πρώτος : « Δεν έχω καμία (καμία) μαρτυρία για οποιονδήποτε άμεσο κίνδυνο για την τουρκοκυπριακή κοινότητα…. Ο Τουρκοκύπριος υπουργός άμυνας, κ. Orek επιβεβαίωσε μέλος του προσωπικού μου σήμερα το πρωί, ότι η ελληνοκυπριακή κοινότητα και ειδικότερα η Εθνική Φρουρά, συμπεριφέρονται με θαυμάσια προσοχή. Υπήρξαν κάποιοι ελαφροί τραυματισμοί από αδέσποτες σφαίρες διαμέσου της πράσινης γραμμής, όμως γενικά η τουρκοκυπριακή κοινότητα δεν είχε λόγο για παράπονο στο θέμα αυτό…»
Ο δεύτερος: « ήταν αποδεκτό τα γεγονότα στην Κύπρο δεν είχαν μέχρι τότε ενοχλήσει την τουρκική κοινότητα».
Ο Μακάριος τρέχει στο Κίσινγκερ
Μετά τα ασυγχώρητα θαλασσώματά του με τους «σωτήρες» του, δύο μέρες μετά την πρώτη εισβολή τρέχει…στο Χένρι Κίσινγκερ για βοήθεια!
Πρώτη συνάντηση 22.7.1974. Χαρακτηρίστηκε ιδιωτική, διήρκεσε 1 ώρα και 20 λεπτά. Έδωσε στο Κίσινγκερ χειρόγραφο σημείωμα με έξι προτάσεις απελπισίας. Μεταξύ των οποίων και επιστροφή στο στάτους κβο, και την δημιουργία μικτής αστυνομικής δύναμης με ίση εκπροσώπηση Ε/κ και Τ/κ…
Δεύτερη 29.7.1974. Ο Μακάριος ξεκίνησε κατηγορώντας τους Σοβιετικούς, ότι το ενδιαφέρον τους δεν ήταν γνήσιο… Οι Τούρκοι δεν αποσύρονταν, οι απαιτήσεις των παράλογες, ζητούσαν ομοσπονδία. Ο Ετζεβίτ είπε «τα στρατεύματά μας θα μείνουν»…
Μα δεν γνώριζε από το 1963-1974 ότι οι Τούρκοι απαιτούσαν γεωγραφική ομοσπονδία; (Βλέπε Γ’ Μέρος που προηγήθηκε). Τώρα ξαφνιάστηκε; Aφού τους άφησε να μπουν μέσα και τους ευχαρίστησε για την βοήθειά τους…
Για ποιο λόγο άραγε βρισκόταν στο Λονδίνο ο Ετσεβίτ για διαβούλευση με την βρετανική κυβέρνηση, συνοδευόμενος από τη μισή πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της Τουρκίας; Για να το αποκαταστήσουν ως πρόεδρο; Πράγματι το πίστευε αυτό ο Μακάριος; Τέτοια αφέλεια…
16.8.1974 Λονδίνο: «Ο Μακάριος μίλησε με τον Πρωθυπουργό και τον Υπ. Εξωτερικών. Είναι εναντίον αποστολής Ελληνικών δυνάμεων στη Κύπρο. Συζητώντας τη πολιτική διευθέτηση, ήταν υπέρ της επανέναρξης συνομιλιών και έδωσε ενδείξεις ότι προχώρησε στην αποδοχή δύο διοικητικών ζωνών».
“Makarios talked with the Prime Minister and the Secretary of State. He was opposed to the despatch of Greek forces to Cyprus. In discussing a political settlement, he was in favour of the resumption of talks and gave some indication of moving towards acceptance of two administrative zones”. Ενημέρωσε συναδέλφους του ο Alan Goodison του Φόρειν ΄Οφις.
(Για την μη κάθοδο ελληνικών δυνάμεων τον Αύγουστο 1974 βλέπε εδώ –
https://www.sigmalive.com/simerini/analiseis/111925 25.3.2014 και εδώ
11 Σεπτεμβρίου 1974: Ο Τζέιμς Κάλλαχαν είπε στο Μακάριο «να διασώσει ότι μπορούσε, η επιδιωκόμενη λύση ήταν γεωγραφική ομοσπονδία. Οι Ελληνοκύπριοι έπρεπε να πάρουν την άδεια των Τούρκων να επιστρέψουν και να περισώσουν ότι μπορούσαν και να διευθετήσουν τις υποθέσεις τους. Αλλιώς απλά οι Τούρκοι θα πάρουν όλο το νησί».
Ο Μακάριος ήταν πλέον βυθισμένος δίχως διέξοδο στις μονομερείς βεβιασμένες, απαράδεκτες υποχωρήσεις και εμμονές του προς τους βρετανούς «σωτήρες» από τις 17 Ιουλίου 1974…
Στις 2 Οκτωβρίου 1974 στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ φώναζε ότι ουδέν επιχείρημα δικαιολογούσε την απάνθρωπη γεωγραφική ομοσπονδία (που ο Ντενκτάς είχε ζητήσει από τις 16.1.1964 – εξού και οι Τ/κ είχαν αυτό-εγκλωβιστεί στους θύλακες από τότε)και την ίδια μέρα στη 3η συνάντησή του με τον Κίσινγκερ αφού του είπε :
«Πρώτα πρέπει να ξεκαθαρίσω ότι ποτέ δεν συμμερίστηκα την άποψη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ή η CIA συμμετείχαν ποτέ στο πραξικόπημα εναντίον μου» και ο Κίσινγκερ απάντησε: «Σου δίνω τον λόγο μου» …«Αν ήξερα για το πραξικόπημα, θα το είχα σταματήσει», του ζήτησε να μιλήσει στους Τούρκους.
Είπε « Όσον αφορά τη λύση γεωγραφικής ομοσπονδίας, πρέπει να είναι περισσότερες από 5 περιοχές… αν επιμένουν σε δύο περιοχές και μετακίνηση πληθυσμού δεν θα το δεχθούμε. Αν δεν τα καταφέρεις… δοκίμασε να τους πείσεις να επιστρέψουν τη πόλη της Αμμοχώστου θα σπιτώσουμε 50,000 πρόσφυγες…»
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v30/d154
Το Φόρειν ΄Οφις επέλεξε να έχει το Γλ. Κληρίδη στη 3η φάση, παρά το Μακάριο. Οι υποχωρήσεις Μακαρίου (αποδοχή δύο διοικητικών ζωνών στο Κάλλαχαν) θα βοηθούσαν τον Κληρίδη…(Alan Goodison F.O. 16.8.74).
Το ΑΚΕΛ σπεύδει στο Λονδίνο μέσω βάσεων με προτροπή Κληρίδη με υπόμνημα στο Μακάριο ζητώντας του να αποδεχθεί συζήτηση για γεωγραφική ομοσπονδία…Το Λονδίνο αφενός στέλνει μηνύματα στον Κ. Καραμανλή υπέρ της δι-περιφερειακής (διζωνικής) ομοσπονδίας εν όψει της συνάντησης στην Αθήνα τέλος Νοεμβρίου προτού επιστρέψει στη Κύπρο ο Μακάριος και αφετέρου πιέζει την Ουάσιγκτον να του επιβεβαιώνει κάθε τρείς και μια ότι ο Κίσινγκερ συνέχιζε να υποστηρίζει την λύση τους, της δι-περιφερειακής (δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας). Στις 22/11/74 ο Κάλλαχαν ζητεί από το Μακάριο να νομιμοποιήσει τη ντε φάκτο κατάσταση με δι-περιφερειακή και ότι δεν ήταν ρεαλιστικό να αναμένουν από τους Τούρκους να υπαναχωρήσουν από αυτή! Στη σύσκεψη έγινε αποδεκτή ουσιαστικά η ΔΔΟ δίχως ενυπόγραφη δέσμευση Μακαρίου που ανέμενε ο Κάλλαχαν.
΄Όμως στις 10 Φεβρουαρίου 1975 ο Κληρίδης έδωσε στο Ντενκτάς δικοινοτικές πολύ-περιφερειακές ομόσπονδες προτάσεις! Ο Ντενκτάς 13.2.1975 ανακήρυξε μονομερώς το λεγόμενο «Τουρκικό ομόσπονδο κράτος της Κύπρου».
Ο Μακάριος είχε δεχθεί πια και το είπε σε Βρετανούς και Αμερικανούς ότι η όποια διευθέτηση θα ήταν διζωνική αλλά δεν το έλεγε δημόσια. Το ΑΚΕΛ τάχθηκε υπερ της ΔΔΟ ταυτίστηκε με Γλ. Κληρίδη. Βρετανοί και Αμερικανοί εργάζονταν με σχέδια και χάρτες…φθάνουμε στις 4 κατευθυντήριες γραμμές 12.2.1977 μεταξύ Μακαρίου/Ντενκτάς. Η λέξη διζωνική απουσιάζει αλλά αποκαλύφθηκε από το Αρχείο ΟΗΕ, ότι ο Μακάριος το είχε ζητήσει από το Ντενκτάς για να του διδόταν καιρός να προετοίμαζε το… λαό.
Ο Μακάριος υποστήριξε τη διζωνική στις συνεδρίες του Εθνικού και Υπουργικού Συμβουλίου 9 και 27 Μαρτίου 1977 δίχως λαϊκή εντολή, λέγοντας:
«Μια πολυπεριφερειακή λύσις δεν έχει ολιγότερους κινδύνους δια διχοτόμησιν από την διζωνικήν… Δεν πιστεύω ότι μεγάλος αριθμός Ελληνοκυπρίων θα επιθυμούσαν να επιστρέψουν εις τας οικίας των υπό τουρκοκυπριακήν διοίκησιν… Είναι πλέον εφικτή ή επιθυμητή πολυπεριφερειακή λύσις ή προτιμάται, υπό τας περιστάσεις «διζωνική» λύσις; Εάν η απάντησις εις «διζωνική» λύσιν, είναι καταφατική, πού τοποθετείται η υπό τουρκοκυπριακή διοίκησιν περιοχή και υποβάλλεται εκ μέρους μας χάρτης υποδεινύων την τοιαύτην περιοχή; Η ιδική μου απάντησις είναι ότι υπό τας περιστάσεις προτιμώ την «διζωνική» λύσιν και εισηγούμαι να υποβληθή χάρτης εκ μέρους της ελληνοκυπριακής πλευράς». (Διαφώνησαν Β. Λυσσαρίδης, Σπ. Κυπριανού).
Ο Τ. Παπαδόπουλος παρέδωσε στους Τούρκους στη Βιέννη το διζωνικό τους χάρτη που έδιδε και το κατεχόμενο αεροδρόμιο της Τύμπου, δίχως λαϊκή εντολή. Οι Τούρκοι δεν έδωσαν τίποτα!
Έτσι φθάσαμε από την Ένωση μέχρι ΘΑΝΑΤΟΥ στη βρετανο-τουρκική απάρχαιντ ΔΔΟ μέχρι τουρκοποίησης ολόκληρης της Κύπρου. Εφόσον κανένας από τους 6 επόμενους προέδρους δεν τόλμησε να την αποτινάξει. Την «επισημοποίησε » ο Γιώργος Βασιλείου δίχως λαϊκή εντολή δεχόμενος το ψήφισμα 649/90…
O Δρ. David Owen και το βιβλίο του “The Hubris Syndrome” («Το Σύνδρομο της΄Υβρεως») διατελέσας και Υπ. Εξωτερικών και Κοινοπολιτείας 1977-1979.
Mακάριος: «Εν ονόματι της Ενώσεως ήλθε η καταστροφή» (“It was in the name of enosis that destruction came”.)
Συνέντευξη Αρχ. Μακαρίου 29.10.1974 στη “Chicago Tribune”.
Ποίοι όμως διαχειρίστηκαν τόσο θανάσιμα το όνομα της Ένωσης; Μπούμεραγκ τα λόγια του για προδοσίες.
«Είναι μέρος των καθηκόντων μου ως ιερέας να μην φοβάμαι, ώστε να μπορώ να βοηθώ το κόσμο στις ανησυχίες, τα προβλήματά του, τους φόβους του…»
«Κάπου 15,000 έφυγαν από τη Κύπρο και άλλες 200,000 είναι άστεγοι. Γίνονται προσπάθειες να εντοπιστούν. ΄Όμως η λύση δεν είναι να φεύγουν, αλλά να επιστρέψουν στα σπίτια τους».
Δηλώσεις Μακαρίου στη “Chicago Tribune”.
15 Ιουλίου 1974: Γιατί άφησε τα παιδιά και έτρεξε στη Πάφο;
Ποίος έφυγε πρώτος και βοήθησε την Τουρκία να εισβάλει, με τη «συγκατάθεσή του» προς Κάλλαχαν και την ομιλία του;
«Με τον θάνατό του (ο Μακάριος) άφησε το Κυπριακό στο χάος και την Κύπρο στο έλεος της κατακτήτριας Τουρκίας. Για άλλα πράγματα είχε αγωνιστεί και άλλα άφησε πίσω του. Ανάλωσε τη ζωή του για την ελευθερία, την Ένωση, για ένα «κράτος του Θεού». Αλλά δυστυχώς, επί διακυβέρνησής του, στο τέλος η Τουρκία επανήλθε στην Κύπρο ως κατακτητής ένα αιώνα αφότου έφυγε…» «7 Προεδρικά Πορτραίτα» Κ. Ν. Χατζηκωστή.
*Ερευνήτρια/δημοσιογράφος
Πηγές: Βρετανικό Εθνικό Αρχείο βιβλίο Φ.Α. « Διζωνική vs Δημοκρατία 1955-2019».
ΠΗΓΗ:ΣΗΜΕΡΙΝΗ 13/10/2024
Discover more from
Subscribe to get the latest posts sent to your email.